Viêm não Nhật Bản "vào mùa", cách nào phòng bệnh hiệu quả?

Viêm não Nhật Bản biến chứng nguy hiểm

Vừa qua, Bệnh viện Nhi đồng TP.HCM tiếp nhận liên tiếp 2 ca trẻ mắc viêm não Nhật Bản rất nặng, đều hôn mê, phụ thuộc máy thở và đã được mở khí quản. Theo ghi nhận của các bác sĩ điều trị, bệnh nhân 16 tuổi, ở Vĩnh Long từng được tiêm chủng đến khoảng 3 tuổi, nhưng không ghi nhận mũi nhắc lại vaccine viêm não Nhật Bản sau đó. Ca còn lại là bé trai 10 tuổi ở Cà Mau, vốn phát triển bình thường, chưa rõ lịch sử tiêm vaccine viêm não Nhật Bản. Đây là 2 ca bệnh đáng lưu ý vì xảy ra ở cả trẻ lớn, nhóm tuổi dễ bị gia đình bỏ sót việc rà soát lịch tiêm chủng.

Theo BS.CKII Kiều Quốc Thanh, Quyền điều hành Khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, bệnh viện đã ghi nhận 7 ca viêm não Nhật Bản, trong đó 2 ca đã tử vong và 2 ca nặng đang điều trị. Viêm não Nhật Bản là bệnh nhiễm virus cấp tính, lây qua muỗi Culex. Virus tấn công hệ thần kinh trung ương, có thể gây rối loạn tri giác, co giật, hôn mê. Giai đoạn đầu, bệnh dễ bị nhầm với sốt siêu vi, sốt xuất huyết hoặc nhiễm trùng cấp tính khác. Khi trẻ co giật, hôn mê, bệnh thường đã nặng. Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, việc điều trị chủ yếu là hồi sức, kiểm soát co giật, hỗ trợ hô hấp và hạn chế tổn thương não. Chính vì vậy, phòng bệnh bằng vaccine vẫn là chiến lược hiệu quả nhất để giảm nguy cơ tử vong và di chứng lâu dài.

Bệnh xuất hiện quanh năm và thường gia tăng từ tháng 5 đến tháng 7, khi thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều tạo điều kiện cho muỗi sinh sản mạnh, đặt ra yêu cầu cấp thiết về chủ động phòng bệnh.

Rà soát, chủ động tiêm vaccine phòng bệnh

Theo BS Thanh, phòng viêm não Nhật Bản cần kết hợp phòng muỗi đốt và tiêm vaccine đúng lịch, đủ liều. Do vậy, phụ huynh cần rà lại sổ tiêm của trẻ, nhất là nhóm đã đi học hoặc gia đình không còn lưu giữ đầy đủ thông tin tiêm chủng.

Nói thêm về vaccine viêm não Nhật Bản, BS Nguyễn Tuấn Hải, Hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec cho biết, việc tiêm chủng đầy đủ giúp cơ thể tạo miễn dịch chống lại virus, từ đó ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh hoặc giảm đáng kể khả năng diễn tiến nặng và tử vong. Bên cạnh vaccine viêm não Nhật Bản bất hoạt từ não chuột được sử dụng nhiều năm qua, hiện có vaccine mới được nuôi cấy trên tế bào Vero giảm thiểu các phản ứng sau tiêm như sốt, đau, sưng tại vị trí tiêm, kéo dài thời gian bảo vệ trước virus viêm não Nhật Bản.

Với vaccine bất hoạt trong chương trình tiêm chủng mở rộng, trẻ cần tiêm đủ 3 mũi cơ bản, sau đó tiêm nhắc lại mỗi 3 năm cho đến 15 tuổi để duy trì miễn dịch bảo vệ. Với vaccine sống giảm độc lực tái tổ hợp, trẻ có thể tiêm từ 9 tháng tuổi và tiêm mũi nhắc lại sau 1 năm, tùy theo hướng dẫn của cơ sở tiêm chủng.

"Mũi tiêm nhắc lại được xem như "chìa khóa" kích hoạt lại hệ miễn dịch, giúp cơ thể tạo ra lượng kháng thể cao và bền vững hơn trước sự tấn công của virus", ông Hải cho biết. 

Các bác sĩ cũng khuyến cáo phụ huynh không nên chủ quan khi trẻ sốt cao kèm đau đầu nhiều, nôn ói, lơ mơ, nói bất thường, co giật hoặc rối loạn ý thức. Khi có các dấu hiệu này, trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế sớm, tránh tự điều trị kéo dài tại nhà.