Pháp đẩy mạnh thích ứng trước những thách thức khí hậu ngày càng cực đoan

Thực tế này cho thấy những thách thức ngày càng lớn do biến đổi khí hậu tại Pháp, đặt ra yêu cầu cấp thiết đẩy nhanh các giải pháp thích ứng, từ quản lý tài nguyên nước, bảo vệ người dân đến điều chỉnh mô hình sản xuất và quy hoạch phát triển.

Mùa hè nóng nhất kể từ năm 1900

Theo báo cáo tổng kết khí hậu mùa hè năm 2026 của Cơ quan Khí tượng Pháp (Météo-France), nhiệt độ trung bình trong 24 giờ tại Pháp mùa hè vừa qua đạt 24 độ C, cao hơn 3,6 độ C so mức trung bình giai đoạn 1991-2020. Đây là mùa hè nóng nhất kể từ khi Pháp bắt đầu quan trắc vào năm 1900, vượt mức chênh lệch nhiệt độ của hai mùa hè đặc biệt nóng trước đó là năm 2003 (+2,7 độ C) và năm 2022 (+2,3 độ C). Nhiệt độ tối đa trung bình trong cả mùa cao hơn mức bình thường tới 4,8 độ C.

Nắng nóng diễn ra trên diện rộng, với ba đợt sóng nhiệt nối tiếp nhau, tổng cộng 53 ngày. Đợt đầu tiên, từ ngày 17 đến 30/6, được đánh giá là đặc biệt sớm và dữ dội. Tại thời điểm cao điểm ngày 24/6, có tới 72 tỉnh được đặt ở mức cảnh báo đỏ về nắng nóng, 14 tỉnh ở mức cam. Nhiệt độ trung bình ngày trên phạm vi cả nước trong hai ngày 24 và 25/6 đạt ngưỡng 30 độ C, mức cao nhất từng được ghi nhận theo chỉ số nhiệt quốc gia.

Đợt sóng nhiệt thứ hai kéo dài từ ngày 4 đến 19/7; đợt thứ ba diễn ra từ ngày 28/7 đến 19/8. Tính chung cả mùa hè, 90% lãnh thổ Pháp từng ghi nhận nhiệt độ tối đa từ 35 độ C trở lên, trong khi 45% lãnh thổ có thời điểm đạt từ 40 độ C. Trên mạng lưới trạm quan trắc chính của Météo-France, ngưỡng 40 độ C được vượt qua 178 lần, cao hơn nhiều so 88 lần trong năm 2003 và 72 lần trong năm 2019.

Theo Météo-France, mùa hè năm 2026 có mức nhiệt cao hơn khoảng 5 độ C so mức trung bình của mùa hè thời kỳ tiền công nghiệp (1850-1900). Trong mức chênh lệch này, khoảng 2,4 độ C (với biên độ ước tính từ 1,8 đến 3 độ C) được quy trực tiếp cho biến đổi khí hậu. Cơ quan này nhận định, một mùa hè có mức nhiệt cao như vậy gần như không thể xảy ra nếu không có biến đổi khí hậu do con người gây ra. Tuy nhiên, ngay cả trong điều kiện khí hậu hiện nay, đây vẫn là hiện tượng hiếm gặp, với xác suất xảy ra khoảng 1/100.

Đáng chú ý, các đợt nắng nóng kéo dài còn gây tác động nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng. Theo báo cáo công bố ngày 16/9 của Cơ quan Y tế công cộng Pháp, trong đợt nắng nóng từ ngày 27/7 đến 20/8, tại 79 tỉnh bị ảnh hưởng, tương đương 89% dân số Pháp lục địa, số trường hợp tử vong do mọi nguyên nhân cao hơn ít nhất 817 ca so mức dự kiến, tăng 5,2%.

Nhóm người từ 75 tuổi trở lên chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, với ít nhất 751 trường hợp tử vong vượt mức dự kiến, tăng 6,7%. Đáng chú ý, gần một nửa số trường hợp tử vong vượt mức trong giai đoạn này tập trung trong ba ngày 14-16/8, ngay sau hai ngày nóng nhất của đợt nắng nóng khi nhiệt độ tối đa tại nhiều nơi vượt 40 độ C.

Dù không phải tất cả các trường hợp tử vong vượt mức đều có thể quy trực tiếp cho nắng nóng, sự gia tăng số ca tử vong trong thời gian diễn ra đợt nóng cho thấy tác động đáng kể của nhiệt độ cao đối với sức khỏe cộng đồng.

Cơ quan Y tế công cộng Pháp nhấn mạnh, những kết quả trên cho thấy tầm quan trọng của các biện pháp phòng ngừa và bảo vệ sức khỏe trước nắng nóng, thay vì chỉ triển khai ứng phó khi tác động đã xuất hiện.

Hạn hán kéo dài, nông nghiệp và kinh tế chịu sức ép

Nắng nóng kéo dài trong bối cảnh lượng mưa thiếu hụt trên diện rộng. Tổng lượng mưa mùa hè thấp hơn khoảng 40% so mức bình thường, đưa năm 2026 trở thành mùa hè khô hạn thứ hai tại Pháp kể từ năm 1959, chỉ sau năm 1962. Trước đó, mùa xuân đã ghi nhận lượng mưa thấp hơn bình thường 30%; riêng tháng 6 và tháng 7, mức thiếu hụt lần lượt là 50% và 70%.

Diễn biến trong tháng 9 cho thấy tình trạng khô hạn không chấm dứt cùng mùa hè. Theo Bản tin quốc gia về tình hình thủy văn công bố ngày 19/10, lượng mưa tháng 9 thấp hơn 70% so mức bình thường, đưa tháng này trở thành tháng 9 khô hạn thứ ba tại Pháp trong giai đoạn 1959-2026. Nhiệt độ trung bình đạt 20,6 độ C, cao hơn mức bình thường 3,1 độ C và là mức cao thứ hai trong các tháng 9 kể từ năm 1900, sau năm 2023.

Tình trạng thiếu nước thể hiện rõ trong các chỉ số về đất và nguồn nước. Thiếu mưa kết hợp với nhiệt độ cao khiến độ ẩm đất suy giảm liên tục từ tháng 6. Đầu tháng 8, tình trạng khô hạn của đất trên phạm vi cả nước xuống mức thấp kỷ lục, vượt mức thấp nhất từng ghi nhận trong năm 2022. Hơn một phần ba lãnh thổ trải dài từ khu vực trung-tây đến đông-bắc chịu ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng. Những trận mưa cuối tháng 8 giúp cải thiện phần nào độ ẩm đất tại một số nơi, song chưa đủ để đưa điều kiện đất đai trở lại bình thường trước mùa thu.

Trong tháng 9, đất tại hơn 95% lãnh thổ Pháp lục địa khô hơn mức bình thường; trên hơn 60% diện tích, tình trạng khô hạn được đánh giá là đặc biệt nghiêm trọng. Đến cuối tháng, 66% số điểm quan trắc nước ngầm ghi nhận mực nước thấp hơn mức bình thường, trong khi quá trình bổ cập nước ngầm mới bắt đầu tại 7% số điểm quan trắc.

Đến ngày 13/10, có 95 tỉnh áp dụng các biện pháp hạn chế sử dụng nước ở mức cao hơn cấp cảnh giác, trong đó 79 tỉnh ở cấp khủng hoảng. Con số này cao hơn đáng kể so cùng thời điểm năm 2025, khi 53 tỉnh áp dụng hạn chế, và năm 2024, với 22 tỉnh. Khoảng 30% số trạm quan trắc dòng chảy sông, suối ghi nhận lưu lượng ở mức cực thấp hoặc gần như cạn kiệt, dưới 20% mức bình thường.

Các số liệu cho thấy thách thức về nguồn nước không chỉ nằm ở những đợt nắng nóng cao điểm mà còn ở tình trạng thiếu mưa kéo dài, khiến đất khô, dòng chảy suy giảm và quá trình bổ cập nước ngầm diễn ra chậm. Điều này làm gia tăng sức ép đối với hoạt động sản xuất và công tác quản lý, phân bổ nguồn nước trong những tháng tiếp theo.

Biến đổi khí hậu gây thiệt hại nặng nề

22/08/2026 16:19

Tác động của thời tiết bất lợi đã thể hiện rõ trong các ước tính sản lượng nông nghiệp. Theo báo cáo công bố tháng 10/2026 của Agreste - Cơ quan thống kê thuộc Bộ Nông nghiệp Pháp, sản lượng ngô hạt năm nay ước đạt 7,3 triệu tấn, giảm 47,7% so năm 2025. Năng suất bình quân được ước tính ở mức 6,3 tấn/ha, thấp nhất kể từ năm 1990. Báo cáo xác định các đợt nắng nóng và tình trạng hạn hán kéo dài đến tháng 9 là những yếu tố gây thiệt hại đáng kể cho cây trồng. Đối với diện tích ngô không được tưới, năng suất giảm khoảng 2,8 tấn/ha so năm trước.

Một số cây trồng khác cũng chịu ảnh hưởng. Năng suất hướng dương được dự báo ở mức 1,58 tấn/ha, thấp nhất kể từ ít nhất năm 1980; sản lượng ước khoảng 1,2 triệu tấn, thấp hơn khoảng 30% so mức trung bình giai đoạn 2021-2025. Sản lượng đậu tương cũng được dự báo thấp hơn khoảng 30% so mức trung bình cùng kỳ, chủ yếu do năng suất giảm vì thiếu nước.

Sản lượng củ cải đường công nghiệp ước đạt 25,3 triệu tấn, giảm 29,6% so năm 2025 và ở mức thấp nhất kể từ ít nhất năm 1980. Sản lượng lúa mạch dự kiến giảm khoảng 10%, trong khi sản lượng lúa mì mềm giảm khoảng 6%. Với khoai tây, sản lượng được dự báo thấp hơn khoảng 22% so vụ thu hoạch kỷ lục năm 2025.

Mức giảm sâu của một số loại cây trồng cho thấy rủi ro khí hậu đang tạo sức ép lớn đối với sản xuất nông nghiệp, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống canh tác trước các đợt nóng và hạn kéo dài.

Thiệt hại không chỉ giới hạn ở lĩnh vực nông nghiệp. Nắng nóng làm gia tăng chi phí bảo vệ sức khỏe người lao động, ảnh hưởng đến hoạt động của các cơ sở văn hóa và du lịch, trong khi cháy rừng đòi hỏi huy động nguồn lực lớn cho công tác cứu hỏa và khắc phục hậu quả.

Đối với các cơ sở văn hóa, nhiệt độ cao cũng gây gián đoạn hoạt động và phát sinh chi phí. Bảo tàng Louvre đã phải đóng cửa sớm nhiều lần trong tháng 6 và tháng 7; các cơ sở văn hóa, di tích khác cũng điều chỉnh giờ mở cửa hoặc hoàn tiền vé trong những đợt nóng gay gắt. Ngoài ảnh hưởng tới lượng khách, nhiệt độ cao còn đặt ra yêu cầu bảo vệ hiện vật, điều kiện làm việc của nhân viên và các công trình di sản.

Cháy rừng là một trong những hậu quả nghiêm trọng nhất của mùa hè năm nay. Theo Météo-France, các đợt sóng nhiệt nối tiếp, đất khô và thảm thực vật suy yếu, kết hợp với những đợt gió mạnh đã làm gia tăng nguy cơ cháy tại nhiều khu vực. Trong mùa hè, có 27 ngày ít nhất một tỉnh ở mức cảnh báo đỏ về nguy cơ cháy rừng và 90 ngày có ít nhất một tỉnh ở mức cam. Đặc biệt, từ ngày 8/6 đến 20/8, Pháp ghi nhận 74 ngày liên tiếp có ít nhất một tỉnh ở mức nguy cơ cháy rừng cao.

Météo-France đánh giá, mùa cháy rừng năm 2026 là nghiêm trọng nhất từng được ghi nhận và dự báo diện tích bị cháy trong cả năm sẽ đạt mức cao nhất từ trước đến nay. Mặc dù nguy cơ cháy giảm vào đầu tháng 9 nhờ các đợt mưa và dông, cơ quan này lưu ý thảm thực vật tại một số nơi vẫn rất khô, khiến nguy cơ chưa hoàn toàn chấm dứt.

Trước tình hình đó, Chính phủ Pháp đầu tháng 9 đã công bố một gói hỗ trợ đặc biệt trị giá hơn 1 tỷ euro dành cho nông dân chịu thiệt hại do hạn hán, nắng nóng và cháy rừng. Các biện pháp hướng tới bù đắp một phần tổn thất, hỗ trợ duy trì hoạt động sản xuất và bảo đảm khả năng tiếp cận thức ăn chăn nuôi, hạt giống, cây giống. Tuy nhiên, hỗ trợ khẩn cấp chỉ giải quyết một phần hậu quả trước mắt, trong khi rủi ro thời tiết cực đoan có thể tiếp tục gia tăng.

Thích ứng với khí hậu trở thành yêu cầu dài hạn

Những diễn biến trong năm 2026 đặt ra câu hỏi về khả năng thích ứng của Pháp trước các điều kiện khí hậu ngày càng khắc nghiệt. Trong báo cáo tổng kết mùa hè, Météo-France cảnh báo, mức nhiệt trung bình ghi nhận trong mùa hè năm 2026 có thể trở thành điều kiện tương đối thông thường vào cuối thế kỷ XXI nếu Pháp đi theo quỹ đạo nóng lên 4 độ C so thời kỳ tiền công nghiệp.

Theo quỹ đạo tham chiếu về mức tăng nhiệt phục vụ xây dựng chính sách thích ứng với biến đổi khí hậu (TRACC), nhiệt độ trung bình dài hạn tại Pháp lục địa được dự báo tăng khoảng 2 độ C vào năm 2030, 2,7 độ C vào năm 2050 và 4 độ C vào năm 2100 so thời kỳ tiền công nghiệp.

Trong kịch bản này, các mùa hè nóng nhất có thể ghi nhận hơn 67 ngày sóng nhiệt vào khoảng năm 2050 và hơn 92 ngày vào năm 2100. Nguy cơ cháy rừng được dự báo mở rộng trên toàn lãnh thổ, đặc biệt nghiêm trọng tại khu vực Địa Trung Hải; mùa cháy rừng ở một số vùng có thể kéo dài thêm từ 1-2 tháng. Những dự báo này cho thấy công tác phòng ngừa không thể chỉ tập trung vào những đợt nắng nóng riêng lẻ mà cần được tích hợp vào quy hoạch, quản lý tài nguyên và tổ chức hoạt động kinh tế.

Pháp đã triển khai Kế hoạch quốc gia lần thứ ba về thích ứng với biến đổi khí hậu (PNACC-3), được công bố ngày 10/3/2025, với 52 biện pháp và hơn 300 hành động cụ thể trên các lĩnh vực như y tế, nhà ở, giáo dục, việc làm, nông nghiệp, đa dạng sinh học, quy hoạch đô thị, giao thông, kinh tế và di sản văn hóa.

Người Pháp học cách sống chung với nắng nóng cực đoan

26/06/2026 15:03

Kế hoạch đặt ra năm hướng hành động chính: Bảo vệ người dân; tăng khả năng chống chịu của các vùng lãnh thổ, cơ sở hạ tầng và dịch vụ thiết yếu; thích ứng hoạt động kinh tế; bảo vệ di sản thiên nhiên và văn hóa; huy động sự tham gia của toàn xã hội.

Theo báo cáo tiến độ công bố ngày 17/6/2026, khoảng 85% số hành động đã được khởi động. Một số biện pháp đã được triển khai trong thực tế, như tăng cường bảo vệ người lao động khi có cảnh báo nắng nóng, đánh giá mức độ dễ bị tổn thương của hệ thống đường sắt, mở rộng không gian xanh tại các nhà ga và xây dựng công cụ nhận diện rủi ro khí hậu đối với di sản văn hóa.

Đối với nguồn nước, yêu cầu trọng tâm là chuyển từ ứng phó khi hạn hán xảy ra sang chủ động dự báo và quản lý nhu cầu. Các giải pháp được đặt ra gồm tiết kiệm nước, giảm thất thoát trong hệ thống phân phối, tăng khả năng thấm nước vào đất, tái sử dụng nước và điều chỉnh quy hoạch theo điều kiện khí hậu tương lai.

Trong nông nghiệp, việc lựa chọn giống cây trồng phù hợp, điều chỉnh lịch gieo trồng, cải thiện khả năng giữ nước của đất và sử dụng nước tưới hiệu quả sẽ ngày càng quan trọng. Với bảo vệ rừng, công tác dự báo, phát hiện sớm cháy, quản lý thảm thực vật và phục hồi các khu vực bị thiệt hại cần được tăng cường.

Pháp lập bản đồ các điểm tránh trú nóng

04/08/2026 07:25

Ở các đô thị, việc tăng diện tích cây xanh, tạo bóng mát, giảm bề mặt bê-tông và cải thiện khả năng thoát, thấm nước có thể góp phần giảm tác động của nắng nóng. Đối với các công trình văn hóa và di sản, thách thức là vừa bảo vệ hiện vật, kiến trúc, vừa bảo đảm điều kiện đón khách và làm việc trong những đợt nhiệt độ cao.

Mùa hè năm 2026 cho thấy biến đổi khí hậu tại Pháp không còn là nguy cơ chỉ được thể hiện qua các mô hình dự báo. Những kỷ lục về nhiệt độ, tình trạng thiếu mưa kéo dài, suy giảm nguồn nước, thiệt hại mùa màng và cháy rừng đã tạo ra sức ép rõ rệt đối với đời sống và kinh tế.

Trong bối cảnh đó, hiệu quả của chính sách thích ứng sẽ phụ thuộc không chỉ vào việc khởi động các kế hoạch, mà còn vào khả năng triển khai đồng bộ, bố trí nguồn lực và chuyển các mục tiêu dài hạn thành biện pháp cụ thể tại từng địa phương, ngành nghề.