Ca mắc não mô cầu tăng hơn 70%, ngành y tế cảnh báo nguy cơ tử vong trong 24 giờ

Thông tin từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh (HCDC) dẫn báo cáo giám sát của Bộ Y tế cho biết, trong 14 tuần đầu năm 2026, cả nước đã ghi nhận 24 trường hợp mắc bệnh do não mô cầu, trong đó có 4 ca tử vong. So với mức 14 trường hợp cùng kỳ năm 2025, số người nhiễm bệnh đã tăng trên 70%.

Nhóm trẻ em dưới 15 tuổi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi chiếm tới 46% tổng số ca bệnh. Dù các ca nhiễm hiện xuất hiện rải rác và chưa bùng phát thành ổ dịch lớn, cơ quan chuyên môn đánh giá nguy cơ lây lan vẫn luôn hiện hữu, nhất là vào mùa tựu trường khi mật độ giao lưu, học tập tập trung đông người tăng mạnh.

Bệnh do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, lây truyền trực tiếp qua đường hô hấp từ các giọt bắn dịch tiết mũi họng của người mang mầm bệnh. Thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ 2 đến 10 ngày, phổ biến nhất từ 3 đến 4 ngày. Bệnh có đặc tính khởi phát rất đột ngột với các biểu hiện điển hình như sốt cao, đau đầu dữ dội, nôn mửa, cứng cổ gáy, sợ ánh sáng; riêng trẻ nhỏ có thể xuất hiện dấu hiệu bỏ bú, thóp phồng, quấy khóc hoặc lừ đừ.

Hai thể bệnh phổ biến và nguy hiểm nhất là viêm màng não mủ và nhiễm khuẩn huyết. Ở thể tối cấp, bệnh nhân xuất hiện các nốt ban hoại tử hình sao trên da, huyết áp tụt nhanh, sốc nhiễm trùng và có thể tử vong chỉ trong vòng 24 giờ kể từ cơn sốt đầu tiên. Theo dữ liệu từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), có khoảng 10 đến 15% người mắc bệnh không qua khỏi dù được can thiệp kháng sinh đặc hiệu, khoảng 20% trường hợp giữ được tính mạng phải mang di chứng suốt đời như điếc tai, hoại tử phải đoạn chi hoặc tổn thương hệ thần kinh trung ương.

Độ tuổi thanh thiếu niên, trẻ nhỏ, người sống trong môi trường tập thể như trường học, ký túc xá, doanh trại và người suy giảm miễn dịch thuộc nhóm nguy cơ cao nhất. Đáng lo ngại, trong cộng đồng luôn có khoảng 5 đến 25% cá nhân mang vi khuẩn ở vùng hầu họng mà hoàn toàn không có triệu chứng lâm sàng. Nguồn lây tiềm ẩn này khiến vi khuẩn âm thầm phát tán, gây khó khăn cho công tác giám sát, khoanh vùng dịch bệnh.

Để ngăn chặn nguy cơ bùng phát, Bộ Y tế khuyến cáo người dân nâng cao ý thức phòng hộ cá nhân. Mỗi người cần duy trì thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, súc họng bằng dung dịch sát khuẩn, đeo khẩu trang khi đến nơi công cộng và hạn chế tiếp xúc gần với các trường hợp có biểu hiện nghi ngờ. Môi trường sống, phòng học và nơi làm việc cần giữ thông thoáng, định kỳ lau chùi khử khuẩn các bề mặt tiếp xúc thường xuyên như tay nắm cửa, mặt bàn hay đồ chơi trẻ em.

Khi phát hiện các dấu hiệu sốt cao đột ngột đi kèm đau đầu dữ dội, nôn vọt, cứng gáy hoặc xuất hiện ban xuất huyết tím tái trên da, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu và chỉ định kháng sinh kịp thời. Cùng với các biện pháp vệ sinh phòng dịch, việc chủ động đến các điểm tiêm chủng để được tư vấn, tiêm phòng vắc xin não mô cầu theo đúng lứa tuổi và nguy cơ phơi nhiễm là giải pháp chủ động, hữu hiệu nhất để bảo vệ sức khỏe.

Tâm An